خلاصه ایی از تیموریان
تیموریان یا گوركانیان ایران (۷۷۱ – ۹۱۱ ه. ق) (۱۳۷۰ - ۱۵۰۶ م) دودمانی مغول تبار بودند. بنیادگزار این دودمان تیمور گورکانی بود که در آسیای میانه میزیست و سمرقند پایتختش بود. امیرتیمور كشورى وسیع و دولتى عظیم ایجاد كرد و خطهٔ ماوراءالنهر را به مقامى از اهمیت رسانید كه تا آن زمان هیچگاه بدان پایه نرسیده بود. او مرزهای خود را نخست در سرتاسر آسیای میانه و آنگاه سرتاسر خراسان و آنگاه همهٔ بخشهای ایران و عثمانی و بخشهایی از هندوستان گسترد. و چون فتوحات تیمور بیشتر جنبهء یورش و هجوم داشت تا تسخیر واقعى غالب ممالك مفتوح به زودى از تصرف تیموریان خارج شد. با این حال ماوراءالنهر مدتى مركز دولتى شد كه قسمت اعظم ایران و افغانستان را علاوه بر ولایات ماوراءالنهر شامل بود. هنگامى كه ممالك وسیع تیمورى تجزیه یافت دورهء هرج و مرج پیش آمد. به محض اینكه تیمور مرد، تركان عثمانى و آل جلایر و تركمانان درصدد تصرف ممالك ازدسترفتهء خود برآمدند. معهذا، اولاد تیمور موفق شدند كه شمال ایران را در مدت یك قرن جهت خود نگاهدارند. ولى آنان غالباً با یكدیگر در نزاع بودند. با وجود این شاهرخ موفق شد كه مناقشات اقوام خود را تا حدى رفع و قدرت و اعتبار مملكت را حفظ كند. اما پس از مرگ او ممالكش به قسمتهاى كوچكتر مجزا شد و بر اثر همین كیفیت صفویان و امراى شیبانى آنها را به متصرفات خود ضمیمه كردند. با این حال خاندان تیمورى از میان نرفت و نوادگان تیمور چندی پستر فرمانروایی خود را به هندوستان بردند و دولت سلسلهٔ بابرى را بنیاد گذاردند كه اروپائیان آن را «مغول كبیر» مینامند.
افراد خاندان تیمورى از این قرارند:
تیمور (771 – 807 ه. ق) (1370 - 1405 م)
خلیل سلطان (807 – 812 ه. ق) (1405 - 1410 م)
شاهرخ (807 – 850 ه. ق) (1405 - 1447 م)
بایسنقر میرزا
الغ بیك (850 – 853 ه. ق.) (1447 - 1449 م)
عبداللطیف (853 – 854 ه. ق.) (1449 - 1450 م)
عبدالله (854 – 855 ه. ق.) (1450 - 1451 م)
ابوسعید (855 – 873 ه. ق.) (1451 - 1469 م)
سلطان حسین بایقرا در هرات (862 – 911 ه. ق) (1470 - 1506 م)
سلطان احمد (873 – 899 ه. ق.) (1469 - 1494 م)
سلطان محمود (899–900 ه. ق.) (1494 - 1495 م)
دورهٔ هرج و مرج (900 تا 911 ه. ق) (1495 - 1506 م)
این سلسله بدست امرای شیبانی منقرض شد.
+ نوشته شده در چهارشنبه پنجم فروردین ۱۳۸۸ ساعت 14:4 توسط مهدی زارع
|